Türkmen Kıyafeti (Zubun Ceket)

Erbil’in eski terzilerinden olan Muhtesem Hacı Ziya Terzi, 1957 yılında Erbil Kalesi’nde doğmuştur. Muhtesem Hacı Ziya Terzi, baba mesleği olan terziliği çocukluğundan itibaren icra etmeye başladığını belirtti.

 

Terzilik mesleğininin yok olmaması için devam ettirmeye çalışan Muhtesem Hacı Ziya Terzi, geleneksel Türkmen kıyafeti ve özellikleri hakkında bilgi paylaştı.

 

Gömlek Üzerine Giyilen Zubun ve Salta:

 

– Türkmen kıyafetinde Erbil’in en eski giyim tarzı zubun ve saltadır. Ceket o dönemlerde pek fazla tercih edilmiyordu. Ayrıca salta ceketten çok daha eski döneme aittir. Çoğunlukla zubunun üzerine salta giymek tercih edilirdi. Salta, cekete benzer fakat ceketten daha kısadır,  içerisine 4 adet cep yaptırılır, ayrıca kolları geniş ve vatkası yoktur.

 

– İki tür salta vardır. Biri sade diğeri ise nakışlıdır. Üzerinde kaytan vardır. Zubun ise yanlardan yine kaytanla bağlanan çek dediğimiz bir açma vardır. O kısmına da nakışlar işlenirdi.

 

– Yaz aylarında genellikle  sadece zubun ve gömlek giyilirdi. Kışın ise salta giyilirdi. Baş bağlama tarzı da farklıydı. Mesela  Türkmenlerin baş bağlaması diğer milletlerin baş bağlamasından farklıdır.  Bu fark ise desene bağlıdır.

 

Zubun ve Saltanın Altına Giyilen Ayakkabı:

 

– Zubun ve saltanın altına yemeni denilen bir ayakkabı türü giyilirdi. Yemeni, deriden yapılırdı, kırmızı veya turuncu renkte olur. Kadınlar da yemeni giyerlerdi. Kelaş dediğimiz ayakkabı ile Türkmen elbisesi giyilmez. Fakat son zamanlarda ayakkabılarla da giyiliyordu. Yemeni içerisine de deriden mest çorabı giyilirdi. Hem sıcak tutması hem de ayağı koruması için bu tür deri çorap tercih edilirdi ve Türkiye’den getirtilirdi. Namaz kılmak ve abdest alma bakımından kolaylık sağlıyordu. Bu tür çoraplar çıkarılmadan da abdest alınırdı.

 

Başa Takılan Sargı:

 

– Cemedanı, farklı desenlerle işlenmiş bir sargı türüdür ve başa sarılır.

 

– Miski (مسکی), Acemlerin kullandığı bir baş sargı türüdür. Erbil’de Türkmenler tarafından da kullanılmıştır. Kapalı tonlarda olan ve genellikle siyah renkte bulunan bu baş sargısı, Cemedanı’ya göre daha yumuşak bir kumaştır ve daha düz desenlidir.

 

– Keşide, genellikle hacıların başına taktığı bir sargı türüdür. Bu sargı sarı renklidir ve bunu bağlayan birisinin hacı olduğu anlamına gelirdi.

 

-Beyaz sargı, genellikle hafif kumaştan yapılan bir sargı çeşididir. Günümüze kadar Türkmenler tarafından kullanılmakta.

 

  Gömlek:

 

– Alttan genellikle özel bir gömlek giyilir. Bu gömlek günümüzdekilere benzemiyor. Boyca uzun ve kollarında yöngüç dediğimiz uzun bir kumaş parçası vardır.

 

– Yöngüç, gömleğin kolunun bilek kısına gelen alt kısmından takılan uzun üçgen kumaş parçasından oluşur, yani zubun ve salta giyildiğinde bu yöngüç saltanın kollarından çıkarılarak, kol kısmına sarılırdı. Bahsettiğimiz gömleğin yakası hakim yaka şeklindedir. Türkmen elbisesinde  gömlek yakasız olmalıdır.

 

  Kemer:

 

– Zubunun üzerine takılan, kemeri kimisi zubunun kumaşından yaparken, kimisi de deri kemer tercih eder. Türkmeneli’nin bazı bölgelerinde bu giysiye özel kemer diken ve yapanlar bu mesleklerine hala devam ediyor.

 

– Yaşça büyük kişiler deri kemerin üzerine düz beyaz kumaştan belbağ sarabilir.

 

Haber: Ziya Uzeiry

Bir cevap yazın