Türkiye’de Türkmence konuşunca?..

Birbirinden farklı konuları ile TEBA takipçilerinin ilgisini çeken İpekçe’nin dördüncü bölümünde bu kez sosyal bir deneye yer verildi.

 

Programın sunucusu İpek Avşar, Türkiye’nin başkenti Ankara’da gün boyunca farklı mekanlarda Türkmence konuştu. Program boyunca Türkmence konuşan Avşar, Irak Türklerinin konuşmasının ne kadarının anlaşıldığını içeren bir sosyal deneyi takipçilerine sundu.

 

Türkiye İçişleri Bakanı Süleyman Soylu’nun Aralık 2019’da yaptığı açıklamaya göre; yaklaşık 83 milyon nüfusa sahip olan Türkiye’de, 5 milyon 74 bin 908 yabancının bulunduğunu ve bu sayının, 1 milyon 70 bin 155’inin ise ikamet yoluyla Türkiye’de bulunduğunu bildirmiştir.

 

Birleşmiş Milletler, 142 bin Irak vatandaşının Türkiye’de bulunduğunu açıklanmıştı. Irak genelinde, ortalama 3 milyon Türkmen’in bulunduğunu bilmekteyiz.

 

Irak Türklerinin Türkiye’de yüksek oranda mevcudiyete sahip olduğu bilgisi ile yola çıkılarak hazırlanan bu sosyal deneyde, bir Irak Türkü’nün gün içerisinde sabahtan akşama kadar uğrayabileceği, birbirinden ayrı 7 noktaya ulaşıldı ve bu noktalarda, Irak Türklerinin konuştuğu lehçe (Irak Türkmencesi) ile Türkiye Türkleri ile iletişim kuruldu.

 

Bu kapsamda uğranılan ilk durak açık halk pazarı oldu. Program sunucusu İpek Avşar, açık halk pazarında çeşitli tezgahlardan alışveriş yaparken satın almak istediği ürünleri Irak Türkçesi ile dile getirdi. Sorunsuz bir şekilde tamamlanan pazar alışverişinden hemen sonraki durak, Ankara’nın en çok bilinen ve simgesi haline gelmiş olan Atakule idi. Atakule’de bir restoranda kahvaltı siparişi veren sunucumuz bu mekanda da hiçbir sorun ile karşılaşmadı.

 

Gerek gezi, gerek sağlık, gerek de iş için Türkiye’de bulunan bir Irak Türkü’nün özel aracı ile seyahat ettiği varsayılarak, yakıt ikmali amacı ile bir benzinliğe uğrandı. Üçüncü durak olan benzinlikte ise sunucumuz ve benzinlik çalışanları arasındaki iletişimde hiçbir kopukluk yaşanmadı.

 

Özel araca sahip olmayıp, toplu taşıma araçlarını kullanabilecek olan Irak Türkleri göz önüne alınarak, dördüncü lokasyon için bir bilet bayisi seçildi. Seçilen bilet bayisinden bilet alınırken küçük bir iletişim problemi yaşandı. Ancak sunucumuz İpek Avşar bunun, günümüz problemlerinden biri olan Kovid-19’un getirdiği sosyal mesafe ve maske takma tedbirinden kaynaklı bir söyleneni duyamama sorunu olduğunu belirtti.

 

Daha sonra, hem Arap hem de Türk kültüründe oldukça sık bulunan kahve içme eylemini yerine getirmek amacıyla bir kafeye gidildi ve beşinci durakta da hiçbir sorun yaşanmadı.

 

Açık halk pazarlarından yapılan alışveriş kadar, marketlerden de oldukça fazla alışveriş yapıldığı göz önünde bulundurularak altıncı lokasyon olarak bir market belirlendi. Yine markette yapılan alışveriş süresince sunucumuz Türkmence konuşurken hiçbir sorun yaşamadı.

 

Bir Irak Türkü’nün günlük yaşamında uğrayabileceği mekanlar çerçevesinde hazırlanan sosyal deneyin son durağı olarak yine bir restoran seçildi ve burada akşam yemeği için sunucumuzca sipariş verildi. Tüm gün boyunca oldukça başarılı ilerleyen  sosyal deneyin yedinci ve son durağı olan restoranda da hiçbir iletişim problemi yaşanmadı.

 

Programın ilerleyen dakikalarında sosyal deneyin analizleri yapılırken, Türkiye Türkçesi ile Irak Türkçesi’nin her ikisinin de, Ural-Altay dil ailesinin Altay kolunun, Türk Dilleri/ Oğuz grubuna mensup iki dil olduğu belirtildi. Oğuz grubuna ait bir diğer dil olan  Azerbaycan Türkçesi ile Irak Türkçesi, yüksek oranda benzerlikler göstermektedir. Azerbaycan Türkçesi’ni kullanan Azerbaycan Türklerinin yaşadığı Azerbaycan, Türkiye’nin komşu ülkelerinden biridir. Azerbaycan Türklerinin, Türkiye’de sayıca oldukça fazla bulunduğunu ve Azerbaycan ile Türkiye’nin kardeş ülke konumuna geldiğini göz önünde bulundurursak; Türkiye Türklerinin Irak Türklerini iletişim kurarken anlamakta zorluk çekmeyeceğini ve keza öyle de olduğunu sosyal deneyimiz sonucunda dile getirebiliriz.