Sirwan Muhammet: Bölgede işsizlik oranı, yüzde 9 azaldı

İşsizlik dünyadaki bütün toplumlar için büyük bir sorun haline gelmiş durumda. Örneğin, sadece ABD’de 10 milyondan fazla kişi işsiz. Bu rakam içerisinden 4 milyondan fazlası yüksek diplomaya, yüksek seviyeye ve eğitime sahip kişilerdir ki bu nedenler iş olanağının bulunması için önemli. Ayrıca işsizlik, ekonomi alanında büyük sorunlardan bir tanesi. Tüm bunlar toplum içerisinde birçok soruna yol açmaktadır.

 

IKBY’de de geçtiğimiz dönemlerde mali kriz nedeniyle işsizlik seviyesi büyük bir oranda arttı. Ancak şu anda bu seviye düşüş kaydediyor.

 

Tba gazetesi olarak, bölgedeki işsizlik, yoksulluk, aile ve bireylerin giderinin istatistiklerini öğrenmek üzere, Irak Kürdistan Bölgesi Yönetimi (IKBY) İstatistikler Derneği Başkanı Sirwan Muhammet ile görüşme gerçekleştirdik.

 

IKBY İstatistikler Derneği Başkanı Sirwan Muhammet, bölgedeki birkaç yıl süren mali krize ve işsizlik oranına ilişkin yaptığı açıklamada, “2015 ve üzeri yıllarda karşılaştığımız olaylardan dolayı genel olarak vatandaşların özellikle de memurların durumu, büyük bir etkiye maruz kaldı. Bu nedenle de işsizlik ve yoksulluk seviyesi arttı. Özellikle de göçmenlerin buraya gelmesinden dolayı oldu. Ayrıca güvenlik konusu nedeniyle birçok şirketin bölgeden  ayrılması, Kürdistan Bölgesi’nde ve Irak’ın diğer bölgelerinde genel bütçenin kalmaması, çarşıda ve özel sektörlerde hareketliliği azalttı.” dedi.

 

Konuşmasını işsizlik seviyesine değinerek sürdüren, Sirwan Muhammet, “İşsizlik seviyesi, istatistik derneğinin sayıma başladığı yıldan yani 2012’den 2014’e kadar yüzde 9.8’den 5.6’ya düştü. Ancak 2015’te işsizlik seviyesi artarak yüzde 53.13 seviyesine ulaştı. İş talebinin artması ve özellikle özel sektörde iş olanağının olmaması nedeniyle büyük bir artış yaşandı. 2014-2015 yılları arasında özel sektörde yaklaşık 45 bin iş olanağının kalmaması işsizlik oranının artmasında büyük bir etki yarattı. Bizim burada anlattığımız işsizlik seviyesi uluslararası tanımlamaya göre 15 yaş üstü kişileri kapsıyor. Ayrıca iş arayan kişileri kapsıyor. 15 yaş üstü olup iş aramayan kişiler sayılmıyor.” bilgisini paylaştı.

 

IKBY İstatistikler Derneği Başkanı Sirwan Muhammet, bölgedeki yoksulluk seviyesine ilişkin ise “2012’de yoksulluk seviyesi yaklaşık yüzde 5.3 azaldı. Ancak, bu seviye 2014 yılında yüzde 5.12 arttı. Bu artışın büyük nedeni de DEAŞ savaşından dolayı birçok bölgenin kontrol altına alınması ve Irak’ın diğer bölgelerinden göçmenlerin buraya gelmesinden dolayıdır. Bir diğer neden de göç etmek zorunda kalan halkın çoğunun yoksul bölgelerden gelmiş olması. Aslında buna uluslararası standartlarda önem verilmiştir.” ifadelerinde bulundu

 

İşsizlikle alakalı olarak bir başka soruna da vurgu yapan Sirwan Muhammet, “Bizim genel olarak, Irak’ta ve Kürdistan Bölgesi’nde bir başka sorunumuz daha var. O da çalışma alanına kadınların katılımının çok az olması ve aralarında işsiz sayısının çok fazla olması. Burada da özel sektör kendi rolünü göremedi. Bu da birkaç sosyal nedenlere dönüyor ki, bunlardan biri kadınlara göre iş fırsatı tanımamaktır. Irak ve Kürdistan Bölgesi’nde bulunan yasalar, kadınların çalışma potansiyeline girmeleri yönünde değil.” diye konuştu.

 

İstatistikler Derneği Başkanı Sirwan Muhammet, bölgedeki illerde aile ve bireylerin gelir düzeyine ilişkin, “Aynı şekilde 2012 yılına kıyasla aile ve bireylerin gelir seviyesi de yüzde 50 oranında azaldı. Çarşıda, dövizde hareketlilik azaldı. 2012’den sonra enflasyon seviyesi yükseldi. Ancak, 2015’ten sonra enflasyon seviyesi düşüş kaydetti. Bu sene de enflasyon artmadı aksine geriledi. Enflasyonların ölçüldüğü sektörler, 12 ana sektörden oluşuyor. Ancak 2016’nın sonlarında işsizlik seviyesinin yüzde 53.13’ten 12.8’e düştüğü görülüyor. Enflasyon, 2017’de yüzde 10.1 ve 2018’de düşüş kaydederek, yüzde 9 oldu. Ayrıca yoksulluk seviyesi 2012’de yüzde 12’ye vardı. 2018’de ise bu oran azalarak, yaklaşık yüzde 5.45 oldu.” dedi ve sözlerine şöyle devam etti:

 

“2018’de bir kişinin bir aylık gideri, 239 bin dinardı. Bir ailenin aylık gideri de 1 milyon 293 bin dinar.  2012’de ise bir ailenin aylık gideri 2 milyon dinara yaklaştı. Yani 2018’de bir ailenin aylık gideri 1 milyon 293 bin dinara düştü. Yani, yaklaşık yüzde 30  oranda düşüş yaşandı. Bunlar ekonomik verilerdir. Örneğin, Kürdistan Bölgesi’ndeki ailelerin yüzde 60’ı araba ve diğer araç sahibi. Irak’ta ise bu oran yüzde 42’dir.  Bunun anlamı, onlardan daha çok araba sahibi olan kişiler var.  Ayrıca güzel bir veri daha var, o da bölgedeki kişilerin yüzde 26’sı bilgisayar sahibi ki Irak’ta bu oran yüzde 15’tir.”

 

Sirwan Muhammet, bölgedeki, yerleşimcilere, kiracılara ve eğitim seviyesine değinerek, “2018’de Kürdistan Bölgesi’nde ikamet edenlerin yaklaşık yüzde 73’ü kendi yerleşim alanına sahipti. Yani diğer yüzde 27 oranındakiler ya kiracı ya da başka bir şekilde yaşamlarını sürdürüyorlar. Bu da Irak’ın diğer bölgelerine göre yaklaşık yüzde 1.5 daha fazla. Ayrıca, 2018’de Kürdistan Bölgesi’ndeki eğitim seviyesi yüzde 78’di. Ayrıca bu seviye bölgedeki diğer illerde birbirlerine yakın. Ancak Irak’ta eğitim seviyesi yüzde 87’ye ulaşıyor. Bu oran, burada eğitim durumunun kötü olduğu anlamına gelmiyor. Çünkü altmışlı, yetmişli, seksenli yıllarda Kürdistan’daki durum nedeniyle halk eğitimden mahrum kaldı. Ancak şimdi, 10 yaş üzeri kişilerin eğitim seviyesi Irak’taki diğer bölgelere kıyasla daha yüksek.” dedi.

 

Muhammet, yabancı işçilerin bölgeye gelmesinin işsizlik seviyesinin artmasında bir etkisi olup olmamasına ilişkin soruyu şu şekilde yanıtladı:

 

“Evet bir seviyeye kadar etkisi oldu. Burada yaşayan biri olarak ve gördüğüm durumlara göre, bence Kürdistan Bölgesin’deki işsizliğin iki nedeni bulunuyor; birincisi üniversite ve enstitü mezunlarının iyi bir iş olanağına sahip olamaması. Çünkü eğitim sisteminde, mezun olan kişilerin sektörde iş olanağı bulması gibi bir konu yer almıyor. İkincisi de birçok kişi bazı işleri yapmak istemiyor. Yeni ben evimde ya da başka bir yerde çalıştırmak istediğim birini bulamıyorum, bu işi yapacak birini ararsam sadece yurt dışından gelenleri ya da yabancı birini bulabilirim. Bu da bunun için önemli bir neden. Şüphesiz, bu işi yapanlar için bu önemli. Kendi işlerini yürütebilmek için daha az ücret alıyorlar ve her yere uyum sağlayabiliyorlar. Diğer bir konu da özel sektörlerin, gençlerin veya iş arayan kişilerin iş sahibi olması için kendi rolünü görmemesi. Bunun sebebi de genel bütçede yer alan özellikle banka, üretim ve genel üretim proje yasasıdır. Şu anda bütçenin kalmaması da bunu etkiliyor. Çünkü hükümet 2016’da ekonomik reform tasarısını hazırladı. Burada sektörlerdeki eksikliklere değinildi ki Kürdistan Bölgesi’ndeki ekonomi durumu ile ilgili yapılan değerlendirme uluslararası bir banka ile birlikte hazırlandı. Ancak hala reform uygulanmadığı için bu sektörlerde eksiklikler bulunuyor.”

 

Konuşmasının sonlarında tarım alanına değinen IKBY İstatistikler Derneği Başkanı Sirwan Muhammet, “2012’den beri biz, Kürdistan Bölgesinde Amerikalı Rand kuruluşunun yardımıyla CDP ile ilgili bir rapor hazırladık yani Kürdistan Bölgesi’ndeki yerli ürünlerle ilgili. Bu tür bir şey ilk defa Irak’ta yapılıyor. Burada bizim için ortaya atılan şey, tarım alanında yerel ürünlerin yaklaşık yüzde 4 oranda bulunması. Bu da çok az bir oran. Ayrıca buna reform tasarısında yer verilmiştir. Bu konu ile ilgili çalışma yürütülmelidir.” şeklinde açıklama yaptı.

 

Bir cevap yazın