Irak genelinde 2 bin 450’den fazla Türkçe coğrafik bölge ismi bulunuyor

Türklerin şimdiki Irak’taki varlığı, sadece Osmanlı değil, onlardan da yüzyıllar öncesine dayanıyor. Bu nedenle de günümüze gelirsek o günlerin izlerini taşıyan Irak’ta hemen hemen her yerde Türkçe köy, kasaba, ilçe ve hatta il isimleri bulunuyor. Tabii olarak bu isimler uzun zaman içerisinde kültüre ve yerel halkların hafızasında kazınmış durumda.

 

Kuştepe, Köysancak, Karadağ, Amirli, Tuzhurmatu, Altunköprü ve daha niceleri… İçinde farklı milliyete mensup halkların yerleşik olmasına rağmen, halk bu isimleri benimsemiş ve günümüze dek kullanılmıştır.

 

Necat Kevseroğlu’nun yazdığı ”Irak’ta Türkçe Yer Adları Kılavuzu” adlı kitabına göre Irak’ın genelinde 2 bin 450’den fazla Türkçe isim taşıyan coğrafik bölge bulunyor. Ayrıca Irak Kürdistan Bölgesi Yönetimi’nde (IKBY) de 140’tan fazla Türkçe köy ismi bulunmaktadır. Bunlardan 66’sı Erbil, 68’i Süleymaniye ve 6’sı Duhok’ta mevcuttur.

 

Köy isimlerinden bazılarını sizler için toparladık:

 

Erbil: Koç, Kayabaşı, Kurtelas, Tutma, Birikme, Basırma, Şile, Eskikoya, Kabirbatan, Kuzulu, Kamber, Dit Beşparmak, Göltepe ve Göptepe köyleri.

 

Süleymaniye: Karagöl, Kızlar, Taşlıca, Kazan, Kuçeler, Kızkapa, Kırık, Kılırığ, Kuşkaya, Torba, Kale Kocali, Karabulak, Tepeali, Karatamur, Kışlak, Çoklice, Mutlice, Kaşka, Yola, Kırca, Karacam, Kaletepe köyleri.

 

Duhok: Ormana, Çevrik, Tavuk, Bağluca köyleri.

 

Erbil’de Türkmen tarihini anlatan ”Erbil’de Türk ve Türkmen Tarihi” adında bir kitap yayınlayan Selahaddin Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Ümit İbrahim Cevzeli, kitabında Erbil kelimesinin asıl olarak Türkçe bir kelime oluğunu söylüyor.

 

Cevzeli Tba’ya konuya ilişkin verdiği demeçte, ”Er’ kelimesi Türkçe’de erkek, koca ve asker anlamına gelmektedir. ‘Bil’ kelimesi ise bilim ve marifet kelimelerinden türemiştir. Zamanında Erbil bölgesi ilim ve kültür açısından çok önemli bir yer olduğundan dolayı Er-bil olarak adlandırılmıştır. Aynı zamanda Erbilim kelimesi eski kitaplarda yer almaktadır ve o isim de aynı manayı taşıyor.” şeklinde açıklama yaptı.

 

Diğer taraftan Erbil’e 53 Km mesafede bulunan Köysancak ilçesinin ismi duru Türkçe bir kelimedir ancak şimdilerde belli bir kesim tarafından bu isim değiştirilerek Koye olarak kullanılıyor. Köysancak’ı anlam bakımından  incelediğimiz zaman, köy, yönetim durumu, toplumsal ve ekonomik özellikleri ve nüfus yoğunluğu bakımından kasabadan farklı ve daha küçük ve geri olan, genellikle tarımla uğraşan, konutları ve öteki yapıları bu yaşamı yansıtan, kırsal yerleşme birimi olduğunu biliyoruz. Sancak ise Osmanlı İmparatorluğu döneminde üzeri yazı işlemeli, kenarları saçaklı, gönderli bayrağa verilen addır.

 

Altınköprü, Erbil’e Köysancak’tan daha yakın bir mesafede ve şehrin güneyine doğru, Kerkük ile Erbil arasında kalan Türkçe ismi olan bir diğer ilçemizdir.

 

Yine Erbil’e yakın Kuştepe bölgesinin adı da halis Türkçe isimlerden bir diğeridir. Asıl anlamı kuşun konduğu tepe olarak geçmektedir. Anlatmaya çalıştığımız örneklerin yüzlercesini hatta binlercesini daha inceleyebiliriz.

 

Türkçe olan bu ve buna benzer binlerce il, ilçe ve köyün isimleri aslında Irak`ta 1000 yıldan daha fazla geçmişe sahip Türklerin tarihi gerçekliğini bir kez daha gözler önüne sermektedir.

Haber:Ziya Uzeiry

Bir cevap yazın