‘İktidar partisinin siyasi çekişmesinin kurbanı olduk’

Kildani, Aşuri ve Süryaniler 30 Ağustos’ta Irak Kürdistan Bölgesi Yönetimi (IKBY) parlamentosu önünde toplanarak, parlamentodaki kota sistemini protesto etti.

 

Aşuri ve Kildanilerden birçok siyasi taraf protestolara katıldı. Katılanlardan biri de Ebna Nahreyin Partisi Başkanı Galavej Şaba’ydı. Şaba, protesto gösterisinde yaptığı konuşmada, diğer milletlerin Kildani, Aşuri ve Süryanilerin kotası için oy kullanmasına ilişkin itirazlarını ifade etti.

 

Tba Gazetesi olarak konuya açıklık getirmek ve protestoların amacını göz önüne sermek adına Ebna Nahreyin Partisi Başkanı Galavej Şaba ile bir röportaj gerçekleştirdik.

 

30 Ağustos tarihinde sizin katılımınızla IKBY parlamentosu önünde geniş bir protesto gösterisi düzenlendi, gösterilerin detaylarını bizimle paylaşabilir misiniz?

 

Demokratik Aşuri Hareketi, Ebna Nahreyn ve Milli Aşuri Partisi olarak, seçim yasasında yer alan kota sistemine özel maddenin yenilenmesi için bir gösteri düzenledik. Bu gösteri 3 tarafın da anlaşması ile gerçekleşti. 1992’den 2009’a kadar söz konusu maddeye göre, oluşumların dışında hiçbir seçmen Kildani ve Aşurilerin temsilcileri için oy kullanamazdı. O dönem içerisinde özel oy sandıklarımız vardı. 2009 yılında bu yasa yenilendi ve o madde kaldırıldı. O dönem bahsi geçen seçim maddesinin kaldırılmaması ve özelliklerinin korunması için çok çaba sarfettik.

 

Tarihteki sorunlar ve göçlerden dolayı azınlık haline geldik ve buna dayanarak kota sandalyesi aldık. Azınlık sözcüğünü kullanıyorum ve bundan utanmıyorum, bizi azınlık seviyesine getirenlerin utanması gerek. Irak’ın köklü bir oluşumu olduğumuz doğru ama sayı bakımından azınlık haline geldik.  Bazıları utanarak azınlık kelimesini kullanıyor olabilir ama tam tersi bu utanç, oluşumları koruyamayan hükümetlerin utancıdır.

 

 

Bir vazo farklı renkli güllerle güzelse, renkli gülleri çıkardığınızda rengini ve güzelliğini kaybeder. Irak’a zaten mozaik deniyor, farklılıklarıyla ünlü. Ama malesef oluşumları azalıyor ve yok olmaya yüz tutuyor. Irak’taki sayımız 2003 yılından önce bir buçuk milyondu, fakat halihazırda istatistiki bilgiler ve medyalara göre, bu sayı 500 bine bile ulaşmıyor.

 

Bir süre önce parlamentodaki temsilcilerimiz bir proje sundu. Bu projede, kotanın kendi özelliğini taşıması, kendi anlamını ifade etmesi ve içeriğinin boşaltılmaması için seçim yasasındaki kota maddesininin yenilenmesi yer alıyordu. Kota maddesinin içeriğinin boşaltılmamasından söz ettiğimizde, oluşumların aktif bir şekilde kendi gerçek temsilcilerini seçmesini kastediyoruz.

 

Sizce Kildani ve Aşurilerin IKBY parlamentosundaki temsilcileri, gerçek temsilciler mi?

 

Biz hepimiz tek bir oluşumuz ve dış tarafların müdahalesi söz konusu oldu. Öte yandan iktidar partinin siyasi çekişmesinin kurbanı olduk. Bir kez Kürt-Arap arasındaki çekişmenin, bir kez de KDP-KYB arasındaki çekişmenin kurbanı olduk. Başka milletlerin oyuyla değil de, kendi milletinin oyları ile gerçek temsilci olabilirsin. Aksi takdirde kendi halkının gerçek temsilcisi olamazsın. Bundan dolayı Bölge Parlamentosu’nda bulunan Kildani ve Aşurileri temsil edenlerin çoğu gerçek temsilciler değil, sadece bir bölümü halkımız tarafından seçildi ve bizim temsilcimiz. Demokratik Aşuri Hareketi ile beraber parlamentoda 3 temsilcimiz var. Onlar parlamento başkanlığına bir yasa tasarısı sundu. Tasarıda seçim yasalarında yer alan kota maddesinin yenilenmesi isteniyor. Söz konusu tasarıda ayrıca değişikliğin nasıl yapılacağıyla ilgili mekanizma yer alıyor.

 

Hangi taraflar IKBY seçim yasasındaki kota maddesinin yenilenmesi için tasarıyı sundu?

 

Ebna Nahreyn ve Demokratik Aşuri Hareketi bunu parlamentoya sundu. Projede seçmenlerimiz için özel kayıt ve sandıkların oluşmasına yönelik bir mekanizma yer alıyor. Bunun haricinde oluşumların seçimi için özel bir gün belirlenmeli.

 

Seçim yasasındaki kota maddesinin yenilenmesi için Türkmenlerle herhangi bir anlaşmanız var mı veya kota sistemi için herhangi bir projeniz var mı?

 

Parti olarak hiçbir anlaşmamız yok. Parlamentoda temsilciler yoluyla üzerine konuşulmuş olabilir. Fakat sunulan tasarı sadece Kildani ve Aşurilerin 2 partisi adına sunuldu. Yani hiçbir Türkmen temsilcisinin tasarıda imzası bulunmuyor, çünkü bu bize özel. Kildani ve Aşuriler olarak 1992 yılından beri kotamız var. Türkmenler 2009 yılından sonra kota sandalyesine sahip oldu. Türkmen arkadaşlar istiyorlarsa bir proje sunabilirler. Kota sistemi sadece bizim için bulunmuyor, Türkmen ve Ermeniler için de bulunuyor. Bunun yanında bu tür ortak bir proje olusa daha iyi olur.  Bu konu o oluşumların temsilcileriyle ilgili, bu projeyi idare edebilirler mi? Öte yandan partilerin duruşuna da bağlı.

 

Kildani ve Aşuri halkı seçimlere nasıl bakıyor? Halk seçimlere nasıl yaklaşıyor?

 

Genel olarak halk arasında partilere güven kalmadı. Sadece bize değil, hükümet ve iktidara da güvenleri yok. Her bir partinin kendi yandaşları ve menfaatleri var. Aynı zamanda akrabalar konusu mevcut. Bu yüzden halk bölünmüş durumda. Gösteri için gittiğimizde halkın karamsar olduğu tarafımızca açıklık kazandı. 2009 yılında kotaya müdahale edildiğinde ister istemez halk üzerinde etki oluştu. Karamsarlığın daha fazla öne çıkmasına, Irak parlamento seçimleri neden oldu.

 

Irak Temsilciler Meclisi’ndeki kotanın adı, Hristiyanlar kotası. Fakat Bölge’deki kota, Kildani, Süryani ve Aşuri kotası adında. Irak Temsilciler Meclisi’nde Hristiyanlar adına 5 kotamız var. Bu sandalyeler yasal yollarla çalındı. Tüm milletler kota sandalyesi için oy kullanabiliyorsa, diğer taraflar daha kolay bir yolla sandalyeleri kendi menfaatleri için kullanabilir. Irak parlamentosunda bizim 4 sandalyemiz kota sisteminden ayrıldı. Çünkü 2 sandalyeyi Şiiler, diğer ikisini de KDP’li arkadaşlar istismar etti. KDP’li arkadaşların kendisi bu durumu ifade ediyor. Irak parlamentosundaki sandalyeleri saydığımızda, Hristiyanların 2 sandalyesini de ekleriz diyorlar ve Hristiyan kotasındaki 2 sandalyeyi elde ettiklerini belirtiyorlar.

 

KDP’den bir heyet bizi ziyaret etti ve tasarıdan söz ettiğimizde, destek vermeye hazır olduklarını ifade ettiler. Halihazırda Parlamento Başkan Yardımcısı, başkanın işlerini yürütüyor ve KDP’nin başkanlık üyesi. Aynı şekilde yasa heyeti üyeleri KDP’li arkadaşlardan oluşuyor. Peki o zaman neden tasarıyı parlamentonun çalışma takvimine sokmuyorlar?

 

Birkaç defa siyasi partiler arasındaki çekişmenin kurbanı olduğunuzu söylediniz, bu sözünüzdeki amaç nedir?

 

Demek istediğim şu; muhalefet partiler bu durumu gördüklerinde neden onlara helal de bize haram diyor. Onlar da aynı şekilde kota sandalyesine müdahale ediyor. Bu yüzden Kürt-Arap, Şii-Sünni ve iktidar-muhalefet çekişmelerinin kurbanı olduk.

 

IKBY parlamentosu neden tasarıyı çalışma takvimine sokmuyor?

 

Parlamento başkanlığı söz konusu maddenin tekrardan ilave edilmesinin insan haklarına aykırı olduğunu söylüyor. Ancak bana göre, bir Hristiyan’ın bir Müslüman’a oy vermesi veya tam tersi şekilde oy kullanması seviyesinde bir demokrasiye ulaşmadık. Yani söz ettikleri demokrasiye daha çok var. O seviyeye ulaştığımızda, kota sandalyesine ihtiyacımız kalmayacak. Eğer böyleyse, her parti 6-7 kişiyi seçime sokar ve herkes kendi milleti tarafından seçilir. Baktığımızda partiler, bir Kildani veya Aşuri’yi kendi listelerine sokmuyor. Örneğin; kaç senedir KYB bir Kildani’yi veya Aşuri’yi kendi aday listesine sokmadı. Diğer arkadaşlar da aynı şekilde. Hepsi kota üzerinden katılıyor.

 

Haber: Ziya Uzeiry

Foto: Abdullah Ahmet

 

Bir cevap yazın