Feyruz Zarii: Komşularımızla ilişkilerimiz kolay kolay kopmayacak

ABD, 5 Kasım’da İran’a yönelik yaptırımların ikinci ayağına geçti. Ancak ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo yaptığı açıklamada, Türkiye, Çin, Hindistan, İtalya, Yunanistan, Japonya, Güney Kore ve Tayvan’a İran yaptırımlarına ilişkin muafiyet tanıyacaklarını belirtti. ABD Dışişleri Bakanlığı ayrıca, İran’a uyguladığı yaptırımlar kapsamında Irak’a elektrik satışına muafiyet getirdiğini açıkladı.

 

Tba, konuyla ilgili soruları, İran’ın Erbil Başkonsolosluğu Ekonomi Danışmanı Feyruz Zarii’ye yöneltti. 

 

“İran, çok zor zamanlarda Irak’ın ve özellikle Kürtlerin yanında olmuştur”

 

ABD’nin İran’a yönelik yaptırımlarının, İran ve IKBY ilişkilerine herhangi bir yansıması olur mu?

 

İran’ın komşularıyla, komşuluk ilişkileri iyidir. İran ve Irak Kürdistan Bölgesi’nin tarihsel, ekonomik, ortak güvenlik noktasında ilişkisi geniştir. İran, çok zor zamanlarda Irak’ın ve özellikle Kürtlerin yanında olmuştur.

 

“ABD’nin İran’a uyguladığı yaptırımlar, bırakın Bölge’yle ilişkileri etkilemesini, sorun bile yaratmaz”

 

Saddam rejimine karşı mücadele, DEAŞ ve tekfiri gruplara karşı mücadele ve ortadan kaldırılması gibi konular İran’ın bu bölgeye hizmetlerinin birer örneğidir. Ancak DEAŞ ve tekfiri grupların oluşumunda temel rolü olan ABD, bunlara silah göndererek, Musul, Diyala, Havice ve etrafı ayrıca Erbil’de Müslümanları öldürmelerini sağlıyor. Diğer taraftan ise kendilerini halkın yanında olarak lanse ediyorlar. Bu nedenle ABD’nin İran’a uyguladığı yaptırımlar, bırakın Bölge’yle ilişkileri etkilemesini, sorun bile yaratmaz.

 

Diğer taraftan baktığımızda, İran ve Kürdistan Bölgesi arasındaki ekonomik ilişkiler her iki tarafın kazancını güdüyor. Bölge’nin ihtiyaçlarına bakıldığında bu görülebiliyor. Bunun için de Bölge’deki aktivistler bu ilişkinin daha da genişletilmesi için çalışıyorlar.

 

“ABD, yalnız yürüyeceğini anladı”

 

ABD’nin yaptırımlarına geçici olarak tabi tutulmayan ülkeler arasında Irak da bulunuyor. Eğer bu muafiyet son bulursa, o vakit Irak ve İran ilişkileri nasıl olacak?

 

ABD, Avrupa Birliği ülkeleri ve Güvenlik Konseyi’nin bu yaptırımlar hususunda kendisiyle birlikte hareket edemeyeceğini anlayınca, zor ve sonuç elde edemeyeceği bir yolda yalnız yürüyeceğini anladı. 5 Kasım’dan sonra petrol fiyatlarının yükselmesiyle birlikte korkmaya başladılar. Onlar İran’a karşı uygulanan yaptırımların bir etkisi olmayacağını biliyorlar ve İran’dan petrol alan ülkelerin bu yaptırımlardan muaf edilmesi de, söz konusu ülkenin yaptırımlarını uygulamaktan aciz olduğunun belgesidir.

 

“Dünya ülkeleri ve milletleri bu yaptırımların haksızca olduğundan haberdar”

 

Hiç bir ülke kendi çıkarlarını Avrupa Birliği ve Güvenlik Konseyi’nin desteğini kaybeden Amerika’nın, haksız yaptırımlarına kurban etmeye hazır değil. Bugün dünya ülkeleri ve milletleri bu yaptırımların haksızca olduğundan haberdar. Diğer taraftan, kendi çıkarlarını iyi bir şekilde hesaplıyorlar. Bu nedenle de kendi çıkarlarını Amerika Başkanı’nın akıllıca olmayan bu kararlarından dolayı riske atmak istemiyorlar.

 

Amerika’nın söz konusu yaptırımlarına uyan ülkelere karşı İran herhangi bir tepki sergileyecek mi?

 

İran İslam Cumhuriyeti, Birleşmiş Milletler’in önemli üyelerinden biridir ve dünya ülkelerinin birçoğuyla ikili ilişkileri vardır. Bu temel üzerine, sunulan deseklerde yapıcı bir rol üstlendi ve 12 yıldır Güvenlik Konseyi’nde daimi üyeler, Almanya ve Avrupa Birliği Üyeleri ile yıllarca toplanıp görüş alışverişi yapma sonucu Bercam bir diğer adıyla “NOVOKİ” anlaşması yapıldı.

 

Amerika uluslararası anlaşmalara sadık kalmadı”

 

Trump rejimi Bercam Anlaşması veya Güvenlik Konseyi’nin 2231 sayılı kararını ayakları altına aldı ve ülkelerin çoğunun fiil ve iradesini sorgulanır hale getirdi. Amerika uluslararası anlaşmalara sadık kalmadı ve uluslararası yasalara uyan ülkeleri cezalandırdı. Yani sizin bu sorunuz aslında Amerika’ya sorulması gerekiyor, acaba neden bu ülkeleri cezalandırdı?

 

Sizin de bundan haberiniz var ki, en son İngiltere, Fransa ve Almanya, Avrupa Birliği ile birlikte bir bildiri yayımladı ve içerisinde Amerika’nın İran’a yönelik bir kez daha yaptırım uygulamasından rahatsızlıklarını dile getirerek onların Bercam Anlaşması’na (NOVOKİ) bağlı kalacaklarını yenilediler. Söz konusu bildiride İran’la olan iktisadi, petrol ve doğalgaz ithalatını koruyacaklarını vurgulamışlardı. Öte yandan Rusya ve Çin gibi ülkeler ise Amerika’nın bu tek taraflı yaptırımlarına tabi olmayacaklarını duyurdu. Bütün bunlara rağmen ülkelerle olan ilişkilerimiz ve özellikle de komşularımızla ilişkilerimiz birbirine düğümlenmiş ve kolay kolay kopmayacak.

 

İran’ın, ABD tarafından açıklanan 12 maddelik şarta uyma gibi bir ihtimali var mı?

 

Hatırlarsanız Trump ilk önce şartsız bir müzakereden söz etmişti. Aynı zamanda Trump’ın bu açıklamasından çok az bir süre sonra, söz konusu ülkenin Dışişleri Bakanı, 12 maddeden oluşan şartlar açıkladı. Bakın işte, Amerika’nın kendisi bile şaşırmış ve kendi kendiyle bile ne yapacağını bilmiyor. Obama döneminde Bercam Anlaşması (NOVOKİ) yapıldı. Ancak Trump geldiğinde kendinden öncekini suçlu olarak ilan etti.

 

“Trump rejimi Bercam Anlaşması’ndan saparak uluslararası hiçbir temel ve anlaşmaya saygısı olmadığını gösterdi”

 

İran’ın Bercam Anlaşması’na bağlılığı hakkında ise, sadece bunu söylemek isteriz ki Uluslararası Atom Füzesi Ajansı, üst üste hazırlamış olduğu 12 raporda, İran’ın verdiği sözlerin tamamını yerine getirdiğini, Bercam Anlaşması ve Güvenlik Konseyi’nin 2231 sayılı kanunununun temellerini yerine getirdiğini belirtti. Trump rejimi Bercam Anlaşması’ndan saparak uluslararası hiçbir temel ve anlaşmaya saygısı olmadığını gösterdi.

 

Haber: Ziya Uzeiry

Foto: Çoban Timur

Bir cevap yazın