Erbil’in öncü ses sanatçısı ve dini methiyeler okuyucusu Hacı Faik Bezirgan

Öncü ses sanatçısı Hacı Faik Muhammed Sultan Bezirgan 1918 yılında Erbil Kalesi’nin Tekkiye Mahallesinde doğmuştur.

 

Küçük yaşta şiir ve şarkı okumaya, müzik dinlemeye merak salan Bezirgan, ilk olarak Kur’an-ı Kerim’i dini okulda öğrenip hatmetmiştir. İlkokulda eğitim aldığı sıralarda milli marşlar okurdu.

 

Bağdat’ta Türkmen Kardeşlik Ocağı Genel Merkezi tarafından basılan Kardeşlik Dergisi’nin 2’nci sayısında (1961) Bağdat Radyosu Türkmence Bölümü Müdürü Sait Salih Türkmen’le yaptığı röportajda Bezirgan şu sözleri sarf etmiştir:

 

“1925 yılında okula başladım. 1930 yılında beşinci sınıfa geçtikten sonra okulu bırakıp babamın yanında terzilik zanaatını öğrenmekle uğraştım, ama bu zanaatta başarılı olamadığımdan 1944 yılında terziliği bırakıp kardeşim Hacı Sadık’ın yanında şoförlüğü öğrendim. 12 yıl bu meslekte çalıştıktan sonra muvaffakiyetsizliğimden dolayı şoförlüğü de bırakarak bezirganlığa başladım. Allahu Teala bu zanaatta beni muvaffak kıldı, böylelikle 1960 yılında hac farzımı yerine getirdim.”

 

Bezirgan sözlerinin devamında sesinin güzelliğinden ve makam okumasının sebebinden bahsederek, “Şarkı ve makamlar okumayı öğrenmemin birinci sebebi sesimin güzelliği olurken, ikinci ve başlıca sebebi de babamın yanında terzilik zanaatını öğrenmekle uğraştığım zamanlar Erbil şehrine radyoların ulaşmasıydı. O vakit Mısır Radyosundan merhum Muhammed Refat’ın okumasını merak edip Erbil’de yapılan Mevlid-i Şeriflerde Kur’an-ı Kerim ile Peygamber efendimizin vasfını ve methiyelerini öğrenmeye atıldım.” şeklinde açıklamalarda bulunmuştur.

 

Faik Bezirgan, Erbil’de dini münasebetlerde düzenlenen Mevlid-i Şerif törenlerine önem verdiği sıralar o dönem birçok dini okuyucular, meddahlar ve makam vardı. O dönemki okuyucuların başında gelen isimler şöyleydi: Seyit Merdan, Seyit Emin, Molla Nazım Hamamcı, Hacı Cemil Kapkapçı, Haydar Bakkal, Celal Çakmakçı, Şahaba Erbilli ve Muhammed Aşık. Bezirgan, bu isimlerden etkilenmiştir.

 

Daha sonra Bezirgan Kerkük’teki Topal Molla Muhammed, Molla Abud Bostancı, Molla Nurettin Bakkaloğlu ile sohbetlerde bulunup birkaç makam usullerini okumuştur.

 

İlerki dönemde Bezirgan farklı şehirlerde dini törenler ve Mevlid-i Şeriflere katılarak makamlar eda etmiştir. Kendisi en fazla Rast, Hicaz, Segah, Nihavend, Saba, Nari makamlarını eda etmiştir.

 

Merhum Bezirgan, Yurt Gazetesi ile yaptığı bir görüşmede Kerem usulü hakkında şu bilgileri paylaşmıştır:

 

“Kerem, Azeri kökenli bir sözdür. Bir düzme anlamı verir, aynı zamanda ahenkli konuları kapsamaktadır. Şunu da belirtmek isterim; zamanında Erbil’e ticaret amacı ile kervancılar oradan Erbil’e gelip geçmişler. Kervancılar bu usulü okuyarak Erbillilerin ağzına bulaşmıştır ve bu usule Kerem Havası adı verilmiştir.”

 

Tarihler 1959’u gösterdiğinde Bağdat Radyosu Türkmence Bölümü Müdürü Sait Salih başkanlığındaki bir heyet Erbil’e ziyarette bulunur. Ziyaret esnasında Faik Bezirgan, Muhammed Ahmed Erbilli, Celal Çakmakçı, Yunus Hattat Erbilli, Nurettin Asaflı gibi ses sanatçılarının sesleri makaraya alınıp kaydedilir.

 

Böylelikle söz ve bestesi kendisine ait olan ‘’Bir taş attım pencereye tık dedi’’ eseri, Faik Bezirgan’ın ilk şarkısı olur.

 

Bezirgan, radyo evinde resmi ses sanatçısı olarak kabul edilmesinden sonra bayat bir makam ve ona bağlı olarak da “gezme ceylan seni avlarlar” parçasını kaydeder. Sonuç olarak 26 parça radyo evinde kayda alınır, fakat televizyonda Yılmaz Erol’un programı haricinde hiçbir kaydı yoktur.

 

Merhum Bezirgan, 1960 yılında Hac farzını eda ettikten sonra şarkı okumayı bırakmış, bütün vaktini ibadet etmeye ve dini methiyeler ayrıca ilahi şiirler okumaya adamıştır.

 

Hacı Faik Bezirgan son günlerinde düçar olduğu hastalık nedeniyle evinde istirahate çekilmiştir. 1995 yılında hakkın rahmetine kavuşan Hacı Bezirgan,  Erbil’de toprağa verilmiştir.

 

Yazan: Nebil Küzeci

Hazırlayan: Ziya Uzeiry