Erbil’de Türkmen Tarihi

Türkmen Araştırmacı Şerzat Şeyh Muhammed

 

Türkmen kimdir? Nereden geldi? Ne kadar süredir Erbil’e yerleştiler? Türkmenlerin kökeni nerelere dayanmaktadır? Tüm bu soruları günlük olarak duyuyoruz.

 

Ünlü Türkmen Araştırmacı Şerzat Şeyh Muhammed, yazdığı bir yazıda birkaç tarihi belgeyle tüm bu soruları yanıtlıyor.

 

Şerzat Şeyh Muhammet’in kaleme aldığı yazı şu şekilde:

 

Türkmenlerin kökenleri hakkından yazmadan önce, Türkmen kelimesinin ne demek olduğunu anlayalım. Tarihçiler, Türkmen kelimesinin anlamına ilişkin bir tanım üstüne anlaşamadılar. Tüm tarihçi ve araştırmacılar, Türkmenlerin, Türk kabilesinin bir bölümü olduğuna dair görüşte hemfikirler. Türkmen kelimesine ilk defa coğrafi kaynaklarda yer verilmiştir.  Ancak Fars tarihi yazarları, beşinci hicri ve 11. miladi dönemlerinde, Türkmen kelimesinden söz etmiştir. Aşağıda Türkmen kelimesinin anlamına dair en önemli araştırmaları okuyucalara göstereceğiz:

 

Bazı tarihçiler, Türkmen kelimesinin, birleşik olarak Türk sözcüğü ve Farsça olan Manend sözcüklerinden oluştuğunu söylüyor. Türkmen kabilesinin ilk yerleşimi, Rafideyin Vadisinde, 1. Babil Döneminde M.Ö (1595-1894) tarihindeydi. Yani 3913 yıl önce. Rafideyin Vadisinde yerleştiğimiz günden beri, 4 bin yıl önceden bugüne kadar.

 

Türk tarih yazarı Yılmaz Örtuna, şu ifadelerde bulunuyor:

 

“Müsülmanlar Türkmenler için Oğuz ismini kullanmıştır. Yani (Müsülman Türkler).” Ancak, İbn-i Esir ve Muhammed Neşri, şunları söylüyor: “Türkmen sözcüğü, Türk ve iman kelimelerinin birleşiminden meydana gelmiştir.”

 

Bazıları da Türkmenlerin bu ismi almalarının nedeninin o dönemde bir Türkmen )Horasan ve Mâverâünnehir) Türkleri İslamı kabul ettiklerinde onlara Türk Müslüman denildiğini ve daha sonra bu kelime çevrilerek Türkmen kelimesine dönüştüğünü söylüyor.

 

Türkmen Araştırmacı Sayın Aziz Kadir Samançı, “Irak Türkmenleri Siyasi Tarihi” (التاریخالسیاسیلترکمانالعراق) adlı kitabında şunları söylüyor:

 

“Biz, Dockin’in fikirlerinden yanayız ki, (Türk Kavmi) kelimesinin Türkmen kelimesine dönüştüğünü söylüyor. Ayrıca Necip Asım’ın görüşü diğer farklı farklı görüşlere göre gerçeğe daha yakın ki şöyle söylüyor; Arap dilbilgisinden destek alarak, Türkmen (الترکمان) kelimesi Türk+men (ترک +مان) yani ben Türküm ya da Türküm ben.”

 

Türkmenlerin Erbil’e yerleşimi, M.Ö 331 yılına yani 2350 yıl önceye dayanıyor, Türk Araştırmacı Ahmet Behcet İbrahim, “Rafideyin Vadisinde Türkmenler” (الترکمانفیوادىالرافدین) adlı kitabında, yani 4000 yıl önce bu da tarihi bir belgeye dayanıyor ki içerisinde, Türkmenlerin Erbil’de var oluşunun M.Ö 331 yıla dayandığını belirtiyor. Bu belgelere göre, yani Türkmenler 2350 yıl önce varlık göstermişler. Araştırmacı şöyle diyor:

 

“Ben bu tarihi belgeyi M.Ö. 331, Erbil’de savaş zamanından aldım. Yani 2350 yıl önce. Bu savaş İskender önderliğindeki Makedonlar ve III. Darius önderliğindeki Ahameniş İmparatorluğu arasında yapılan savaştır.”

 

Ayrıca Avukat Sanan Ahmet Ağa Kasap “Erbil ve Erbilli” (اربلواربلی) adlı kitabında şunları söylüyor:

 

“Erbil’i kendi vatanı ve kökenleri olarak kabul eden milletlerin çoğunun Irak çerçevesinde olduğu ispat edildi. Bunlardan (Türkçe-Türkmence) asıllı  Sümerler, Huriler, Mitaniler, Yakutiler-Guraniler, Selçuklular, Harzemşahlar, İlhanlı asıllı Mağollar, Karakoyunlular, Ak koyunlulular, Safaviler, Celairiler, Osmanlılar ve diğer millet ve kabileler. Saldırıda bulunan orduda olanlar, kaybeden ordular ya da savaşlar sonucunda göçmen olan ordulara örnek ise Hazar Türkleri gibi. Ve kaçan orduları. Ayrıca Balğ, Safad, Erkhizyan, Hazarlar, Beyat, Saral ve Diyaller kabileleri. Başka bir görüşte bulunmaktadır o da şöyle diyor; Erbil’deki Türkmenlerin temeli, Irak’ın güneyindeki Türkmenlerin göç dalgalarına dayanıyor. Bunlardan da Atabekliler ve Selçuklular.”

 

Kaynaklar:

-Muhammet bin el-Mukdasi el-Makdesi, Coğrafya Kütüphanesi, 2004, 3. Cilt, 274. Sayfa

-Hasan Uzmın,  Irak’ta Türkmenler ve İnsan Hakları Türkmen Cephesi Basımevi,  14. Sayfa

-Prof. Dr. Ahmet Caferoğlu, (Türkmenler) Türk Kültür Dergisi, Haziran 1946,  2. Sayı 24. Sayfa/ Barthold Orta Asya’da Türk Tarihi 1958 Mısır Anglo Ofisi 76. Sayfa

-Hun, Türk, Mağol ve Tatarların Genel Tarihinin Türçeye Çevirisi 4 Cilt, İstanbul Ganin Basımevi 1924, 238. sayfa.

-Hun, Türk, Mağol ve Tatarların Genel Tarihinin Türçeye Çevirisi 4 Cilt İstanbul Ganin Basımevi

-Dar al-Saqi/ 25. Sayfa -Aziz Kadir Samançı, Irak Türkmenlerin Siyasi Tarihi

-Şakir Çabıg, Irak Bağdat’ta Türkmen Tarihinin Özeti, Bağdat Maarif Basımevi, 1996, 32. Sayfa

-Şakir Çabıg, Irak’ta Türkmen Tarihinin Özeti, Bağdat Maarif Basımevi, 1996, 32. Sayfa

-Aziz Kadir Samançı, Irak Türkmenlerin Siyasi Tarihi\ Dar al-Saqi/ 26. Sayfa

-Irak Türkmenlerin Siyasi Tarihindeki Aynı Kaynak, 3. Sayfa

-Sanan Ahmet Ağa Kasap/ Erbil ve Erbilli/ Türkmen Cephesi Basımevi, 1998, 10. Sayfa

 

 

 

Bir cevap yazın