Ekonomik İstikrarsızlık

Ali Antar

 

Dünya sanayisini petrolü ile döndüren Irak halkı, özellikle IKBY vatandaşları ekonomik sorunlardan bir türlü kurtulamıyor. 2014 yıllında başlayan ekonomik kriz günümüze kadar devam etmekte. Geçen haftalarda IKBY Başbakanı olarak son jestini yapmak isteyen Neçirvan Barzani devlet memurlarının yüzünü güldürecek bir karar aldı. Ancak Barzani’nin bu kararı piyasalara olumsuz yansıdı.

 

Barzani kararında, Bölge’de 3 yılı aşkın bir süredir uygulanan memur maaş kumbarası sistemini kaldırdıklarını ve maaşların zamanında ve yarı maaş yerine tam maaş ödeyeceklerini açıkladı. Neçirvan Barzani’den sonra açıklama yapan IKBY Maliye Bakanı Rebaz Hamlan, Barzani’nin dediğini teyit ederek memurlara, devlet yanında olan kumbaradaki paralarının ödeneceği hakkında bir müjde verdi. Ancak verilen sözler insanları daha da zora soktu.

 

Maaşların hemen hemen şimdikinden yüzde 20-30 arasında yükselmesine rağmen piyasada fiyatlar en az yüzde 70-80 artış gösterdi. Bu fiyat artışları sadece emlak değil, yiyecek, sebze, meyve, araba ve geri kalan her şeyi etkiledi. Böylece daha önceden şimdiki maaşının yarısıyla sorunsuz yaşayan halk, şimdi aldığı 2 kat maaşla geçimini sağlamakta zorlanıyor.

 

Hükümetin böyle bir karar almadan önce bu ihtimalleri hesaba katmaması, piyasa ve kiralar üzerine bir kontrol mekanizması oluşturamamasının faturasını millet ödüyor. Dükkan, mağaza veya herhangi bir iş yeri olanlar ise aynı şekilde durumdan şikayetçi. “Hükümetin bu kararından önce her şey ucuzdu ve sürekli müşterilerimiz vardı. Şimdi her şey pahalı ve kimse parasını harcamıyor. Çünkü bizim müşterilerimiz sadece memular değil, bizim yanımıza gelenlerin birçoğu serbest meslek sahibi. Ama fiyatlar onları da çok fazla etkiledi” diyorlar.

 

Hükümetin en kısa zamanda bir komisyon oluşturup fiyatların yükselişine neden olan iş adamlarını yargıya teslim etmesi, ayrıca fiyatların indirilmesi için yeni adımlar atması lazım. Maaşları olduğu gibi vermesinin yanı sıra, memurlara borçlu olduğu büyük miktarda parayı doğrudan memurun eline teslim etmesi yerine en kısa zamanda banka kartı sistemini uygulayıp o şekilde halka iade etmesi gerekir.

 

IKBY Hükümetinin eline geçen gelir ve Bağdat’ın kendisine gönderdiği parayla sadece memurların maaşını ödeyip birkaç küçük projeyi hayata geçirme şansı var. Ama eğer bugüne kadar uygulayamadığı banka sistemini uygulamayı başarırsa, maaşların tamamını ödemekle beraber durdurmak zorunda kaldığı bütün projeleri hayata geçirir. Paranın tamamını nakit olarak halka vermesi yerine, aynı miktarda parayı hesaplarına yatırır. Böylece halk günlük ihtiyaçlarını kartları yoluyla karşılar ve para bankada bir kişinin hesabından bir diğer kişinin hesabına aktarılır. Hükümette kendi bankalarında olan parayla projeleri hayata geçirir. Böylece devlette memur olmayan insanların da bu projeler sayesinde çalışma şansı olur.

 

Hükümet pek de zor olmayan bu sistemi uygulamayı başarırsa, yol ve imar projelerini başlatıp otomatik olarak bir sürü iş imkanı sunacaktır. Böylece işsizlik oranı daha az seviyelere inip, bölge halkı yıllardır kurtulamadığı rahatsızlıklardan bir nebze uzaklaşır. 2014 yılından önce ekonomik açıdan rahat bir şekilde yaşayan bölge halkı da şimdi içerisinde olduğu krizi atlattıktan sonra daha akıllıca bir sistem geliştirip kendisini yeni beklenmedik bir başka krize hazırlaması gerekir. Çünkü hepimizin yaşadığı ve bildiği gibi bu bölgelerde oynanan küresel oyunlar nedeniyle uzun süreli bir rahatlama ve devamlılığı olan bir ekonomi ve sakin yaşamın devam etmesi neredeyse imkansız.

Bir cevap yazın