Dünyanın En Büyük Havalimanının Mimarı Iraklı Kadın Mimar

Dünyaca ünlü Iraklı mimar Zaha Hadid, uyguladığı sıra dışı projelerle, mimaride yeni bir çığır açtı.

 

Zaha Hadid, 31 Ekim 1950’de Bağdat’ta doğmuştur. Olağanüstü çizim yeteneğini annesinden miras alan Zaha, mimar olmaya 11 yaşında karar vermişti. Irak’ın güneyinde bulunan Sümer müzesini ailecek ziyarete gittikten sonra bu ilgi ve isteği daha da artmıştır.

 

İlkokulu bitirdikten sonra lise ve üniversite için Beyrut’a gönderilen Zaha Hadid, Beyrut Amerikan Üniversitesi’nde matematik okudu.

 

Hadid, 1972’de Londra Mimarlık Akademisi’ne kaydolarak, hayallerini gerçekleştirmeye koyuldu. Mezuniyetinden sonra okulundaki hocaları ile 1977’de ortağı olduğu Office For Metropolitan Architecture’da çalışmaya başlamıştır.

 

Çizimleri ilk başlarda rağbet görmüyordu

 

Başarılı bir öğrencilik hayatı olan Hadid yaptığı çizimlerin hep farklı olmasından dolayı ilk önceleri rağbet görmüyor, ilgi gösterilmiyordu. Çünkü kimisine göre garip, kimisine göre zor, kimisine göre masraflı kimisine göre ise kullanışlı alanlar çıkmıyordu nitekim öyle bir dönemdi ki mimar dendiğinde sadece erkekler akla geliyordu. O çizmeye devam ederek dünyanın 44 ülkesinde 950 çok ender ve büyük projelerini hayata geçirmeyi başardı.

 

1980’de kendi Londra merkezli bürosunu kurmuştur. 1980’lerde Architectural Association’da ve Dünyanın başka yerlerinde prestijli kurumlarında ders vermiştir. Graduate School of Design’da, Harvard üniversitesinde, illinois üniversitesinde, Hamburg’daki Hochschule für Bildende Künste’de, Knowlton mimarlık okulunda egitmenlik yapmıştır. American Academy of Arts and Letters’ın onur üyesi olmuştur. Vefatından önce Viyanada uygulamalı sanatlar üniversitesinde profesörlük yapmıştır.

 

Pek çok uluslararası yarışmanın kazananı olan Hadid’in, teorik, etkili, kalıpları yıkıcı olan projelerinin pek çoğu başlarda inşa edilmemiştir. Özellikle Hong Kong’daki Tepe kulübü (1983), Galler’deki Cardiff Körfezi opera binası (1994). 2005’te İsviçre’deki Basel Kumarhanesi projesiyle ödül almıştır.

 

 

Pritzker Mimarlık Ödülü’nü alan ilk kadın mimar

 

2004’te Pritzker Mimarlık Ödülü’nü alan ilk kadın mimar olmuştur. Daha öncesinde mimariye olan katkılarından dolayı CBE’ye layık görülmüştür. Ayrıca Beyrut Amerikan Üniversitesi’nden onur diploması almıştır. Zaha Hadid’in mimarlık bürosu 350’den fazla çalışanı ile Londra da bulunmaktadır. 2008’de Forbes dergisinin “Dünyanın En Güçlü 100 Kadını” listesinde 69’uncu olmuştur.

 

Kendi ülkesi için yaptığı ilk proje

 

Iraklı biri olarak doğduğu topraklarda bir eserinin yaşamasını hep istemiştir. Öyleki 2012 yılında Bağdat’ta yapılması düşünülen Dünya Merkez Bankası çizimi için teklif alır. Bu proje kendi ülkesi için yaptığı ilk proje olacaktır. Diğer bir görevi de şubeye ait kayıt binasını, Pierres Vives ve Montpellier’deki Hérault’u da içermektedir. Çizimi tamamlamasına rağmen 2016 yılında projeye başlanmasın düşünülüyordu ancak o yıl Hadid geçirdiği bir kalp krizi sonucu hayata gözlerini yumar.

 

Zaha Hadid, 30 Mart’ta bronşit tanısı konularak hastaneye kaldırılmıştı, 31 Mart 2016’da kalp krizi sonucu Miami’de hayatını kaybetti.

 

Hadid, 31 Mart 2016’daki ölümünden bir yıl önce verdiği röportajda, babasının kendisi üzerinde bıraktığı etkiyi ve yaşadıkları o seyahatten aklında kalanı böyle anlatmıştı. Hadid, yine aynı röportajda dile getirdiği “İstanbul’a bir cami yapmak isterim” hayalini gerçekleştiremese de, dünya mimarlık tarihine ismini yazdıran çok önemli bir insan olarak hafızalardaki yerini aldı.

 

“Çocukken ailemle çok seyahat ettim. Babamla en büyük merakımız, her gittiğimiz ülkede müze ve tarihî eserleri gezmekti. Babam beni İspanya’da Kurtuba Camii’ne götürdü mesela. Gördüğüm yerler arasında beni çok etkileyenlerden biri olmuştur. Tabii ki çok ihtişamlı başka yerler de gezdik, ama bu caminin benim için yeri ayrı.”

 

Muhteşem Eserleri…

 

Mimarisi Zaha Hadid’e ait deniz yıldızı tasarımlı Pekin Daxing Havalimanı geçtiğimiz günlerde uçuşlara açıldı. Havalimanı önce 45 milyon, 2025 ‘den sonra yılda 72 milyon yolcuya hizmet verecek. Mükemmel yapıya bakıldığında kapasitesi 100 milyon yolcuyu ve 4 milyon ton kargonun hareketine rahatça cevap verebilecek bir genişleme sahasına sahip.

 

Yapı aritmetik olarak bambaşka bir mantıkla kurgulanmış. Zaha Hadid, mimarlık öncesi aldığı matematik eğitimi sayesinde yarattığı tasarımları daha hayal kurarken aritmetik bir gerçeğin oluşturduğu platformları üzerinde yükseltiyor.

 

Havalimanın en büyük başarısı bütün operasyonun tek katta toplanması. Giden gelen yolcu hareketi aynı katta. Böyle olunca terminal daha az yorucu oluyor. Ayrıca deniz yıldızı formu uzun mesafeleri kısaltmış tek noktadan yığılmasız dağılmalar yolcunun konforunu arttırmış.

 

Kraliçe Elizabeth tarafından 2012 yılında ‘dam’ ünvanı verilen Hadid’in 10 muhteşem tasarımını sizler için sıraladık. İşte Hadid’in 10 eseri…

  1. Vitra İtfaiyesi
  2. Phaeno Bilim Merkezi
  3. Çadır Köprü
  4. Evelyn Zarafet Akademisi
  5. Guangzhou Opera Binası
  6. Şeyh Zayed Köprüsü
  7. Riverside Müzesi
  8. Londra Su Sporları Merkezi
  9. Haydar Aliyev Kültür Merkezi
  10. Galaxy Soho

 

Bir cevap yazın