Beşir Haddad: Irak’ın Komşu Ülkelere Yönelik Bir Saldırı Alanı Olmasına İzin Vermeyeceğiz

Irak Meclis Başkan Yardımcısı Beşir Halil Haddad, “Erbil ve Bağdat arasındaki sorunlar üç önemli dosyadan oluşuyor; birincisi petrol dosyası, ikincisi bütçe ve maaş dosyası, üçüncüsü ise siyasi güvenlik dosyası ki 140. Madde ile ilişkilidir.” dedi.

 

Irak Kürdistan Bölgesi Yönetimi (IKBY) hükümeti ile Irak hükümeti arasındaki sorunların çözümüne değinen Haddad, “Kürdistan Bölgesi ve Irak Hükümeti arasında onlarca yıl boyunca var olan sorunların hepsi çözülemez. Ancak bütçe ve petrol sorununun çözümü için iyi bir irade bulunmaktadır.” ifadelerinde bulundu.

 

Irak Meclis Başkan Yardımcısı Beşir Halil Haddad, Tba’nın Bağdat-Erbil ilişkileri, bütçe ve maaş sorunları, İsrail’in Irak topraklarına gerçekleştirdiği bombardıman ve müzakerelere ilişkin sorularını yanıtladı.

 

IKBY ile merkezi hükümet arasındaki ilişkiler hangi seviyede?

 

Şu anda Erbil ve Bağdat arasındaki ilişkiler iyi bir seviyede. Aralarındaki görüşmeler sürüyor, son zamanlarda Kürdistan Bölgesi’nden üst düzey bir heyet Bağdat’a ziyaret gerçekleştirdi. Ayrıca Bağdat’tan da üst düzey heyet Kürdistan Bölgesi’ni ziyaret etti. İki üst düzey heyetlerin görüşmelerinde, Bağdat ve Erbil arasındaki sorunların yasal bir şekilde ve Irak Anayasasının kullanılarak çözülmesine ayrıca ilişkilerin de normalleşmesine değinildi. Bu amaçla da sorunların izlenmesi için teknik ve uzman komisyonlar kuruldu.

         Erbil ve Bağdat arasındaki sorunlar üç önemli dosyadan oluşuyor; birincisi petrol dosyası, ikincisi bütçe ve maaş dosyası, üçüncüsü ise siyasi güvenlik dosyası ki 140. Madde ile ilişkilidir

 

“Erbil ve Bağdat arasındaki sorunlar üç önemli dosyadan oluşuyor; birincisi petrol dosyası, ikincisi bütçe ve maaş dosyası, üçüncüsü ise siyasi güvenlik dosyası ki 140. Madde ile ilişkilidir. Komisyonların en kısa zamanda sorunların çözülmesi için konular hakkında taslak oluşturması ve gerekli planların yapılması için çalışmalara başlamasına karar verildi. Ayrıca ortak komisyonlar sorunların çözümü için öneri vermeli. Daha sonra öneriler, bir karara varılması için Bağdat ve Erbil’in üst düzey heyetleri arasında görüşülür. Bu heyet ve komisyonların önümüzdeki günlerde çalışmalara başlaması ümit ediliyor. Gelecek birkaç gün içerisinde Kürdistan Bölgesi’nden bir heyet soruları çözmek için Bağdat’ı ziyaret edecek.

 

        Erbil ve Bağdat arasındaki sorunların aslı (kaynağı) Irak Devletinin kuruluşu 1920-1921 yıllarına dönüyor 

 

Bölge hükümeti, merkezi hükümete petrol göndermeye hazır olduğunu belirtti. Acaba bu adım bütçe ve maaş sorunlarının bazılarının çözümüne etkisi olur mu? 

 

Bizim, Bağdat ve Erbil arasındaki tüm sorunların sadece petrol sorunu ile ilişkin olmadığını bilmemiz gerekir. Sorun bundan daha derin ve fazla. Bunun eski ve birikmiş bir sorun olduğunu söyleyebilirim. Art arda gelen Irak hükümetleri, Irak’taki sorunu çözememiştir. Böylece sorunlar hep bırakılarak artmıştır. Sorunların aslı (kaynağı) Irak Devletinin kuruluşu 1921-1920 yıllarına dönüyor.

 

 

O vakitten beri Kürdistan’daki Kürt, Türkmen, Asuri ve  Keldani oluşumları art arda gelen Irak hükümetlerinden, siyasi, milli ve kültürel haklarını almak için çalışmaktadır. 2005 yılından önce kurulan tüm kalıcı ve geçici yasalarda Kürt’ün Irak’ın ulusal bir oluşumunun parçası olduğu belirtiliyor. Ayrıca Türkmen milletinin de Irak oluşumunun bir parçası olduğu kaydediliyor. Bunlara yasa olarak önem verilmiştir ancak siyaset ve uyglama konusunda hayata geçmemiştir.

Irak Hükümeti, Kürdistan bölgesi ile merkezi hükümet olarak muamele yapıyor. Bu da yasaya karşıdır

 

Şimdi de Irak Hükümeti, Kürdistan Bölgesi ile merkezi hükümet gibi muamele ediyor. 2005’ten sonra bu muamelenin değişmesi bekleniyordu. Çünkü Irak’ta hüküm ve devlet biçimi değişti. Merkezi, tek taraflı ve şımuli Irak değişerek, çok taraflı, ittihat ve federal Irak oldu ki bunun birkaç bölgeden oluştuğu ve bu bölgelerde illerin olduğu ayrıca burada da birkaç oluşumun bulunduğu, bunların haklarının verilmesi gerektiği belirtildi. Yasaya göre, Irak’ın federal bir devlet olması gerekiyor. Ancak şu ana kadar Irak’ın Kürdistan Bölgesi ile muamelesi merkezi bir muamele. Bu başlı başına yasaya karşıdır. Sorun buradan kaynaklanıyor. Bu nedenle petrol dosyasını teslim etmek bu sorunların bir kısmını çözebilir ancak tüm sorunlar çözülemez. Bu yüzden Irak’ın genel olarak Kürdistan Bölgesi ile merkezi bir muamele değil, yasal bir muamele etmesi gerekir.

 

  Kürdistan Hükümeti, günlük 250 bin varil petrol gönderme anlaşmasına bağlı kalmalı. Buna karşılık Irak Hükümeti, Kürdistan Hükümetine aylık 950 milyar dinar bütçe göndermeli

 

Irak hükümeti, Kürdistan Bölgesi’ne aylık bir bütçe gönderiyor. Ancak bölge hükümeti Mayıs ayının maaşını dağıtıyor ve bu günlerde haziran ayının maaşını dağıtmaya başlayacak. Irak’ın gönderdiği bu bütçe hangi ayın bütçesi?

 

2019 bütçe yasasına göre, birinci aydan (ocak) itibaren bu bütçe Irak’tan Kürdistan Bölgesi’ne geliyor. Bu bütçenin yıllık 10,8 trilyon dinar olduğu belirlendi. Eğer bu miktar bütçeyi o iki aya bölersek aylık 950-970 milyar dinarın Kürdistan Bölgesi’ne gelmesi gerekir. Bütçe yasasında, Kürdistan Bölgesi’nin günlük 250 bin varil petrolü Somo Şirketi’ne teslim etmesi gerektiği belirtiliyor. Bunun karşılığında da Irak Hükümeti de Kürdistan Bölgesi’ne aylık bütçe olarak 950 milyar dinar vermeli.

 

Eğer Kürdistan Bölgesi, herhangi bir nedenden dolayı Somo’ya günlük 250 bin varil petrol veremezse, Irak Hükümeti, Kürdistan Bölgesi’ne göndereceği 950 milyar dinarlık bölge bütçesinden gönderilmeyen petrol değerindeki fiyatı kesecektir. Şimdi Irak Hükümeti bunu uyguladı. Kürdistan Bölgesi’ne ayrılan bütçeden 250 bin varil petrol değerindeki oranı eksiltti. Bu birinci aydan beri sürüyor şimdi gönderilen bütçe ise sekizinci ayın bütçesidir.

 

Kürdistan Bölgesine her ay kendi vaktinde bütçe geliyor. Ancak geçtiğimiz yıllarda Irak Hükümeti, Kürdistan Bölgesine bütçe göndermediği için bölge hükümeti, petrol geliri ve diğer gelirlerle bütçe hazırlıyordu ve kendisi memur maaşlarını eksik ve geciktirerek veriyordu. Bu nedenle memur maaşları birkaç aylığına gecikti. Hükümet yaklaşık 3-4 ay memurlara borçlandı. Bu nedenle Bağdat’tan gelen ağustos ayının maaşını hükümet mayıs ayının maaşı olarak veriyor .

 

 

     Şimdi Irak Hükümeti, bu (ödenmeyen) dönemin maaşını bölge hükümetine ve memurlara borçlu

 

Bu üç aylık fark bölge hükümetine borç olarak dönüyor. Ancak aslında bu borç Bağdat hükümetine aittir ve onun ödemesi gerekiyor. Çünkü Bağdat 2014-2015-2016 yıllarında maaş göndermiyordu. Şimdi Irak Hükümeti, bu (ödenmeyen) dönemin maaşını bölge hükümetine ve memurlara borçlu. Bu sorun heyetler arasında görüşülen konular arasında. Eğer sen gelirlerimin tamamını sana teslim etmemi istiyorsan, senin de üzerine düşen tüm borçları ödemen gerekir. Sen şu ana kadar geçmiş yılların bütçesini göndermedin. Buyrun siz verin ki ben de petrol teslim edeyim.

 

Görüşmelerin sonucu olumlu mu? Bahsedilen sorunlar yakın gelecekte çözülür mü?

 

Kürdistan Bölgesi ve Irak Hükümeti arasında onlarca yıl boyunca süren sorunların hepsi çözülemez. Ancak bütçe ve petrol sorununun çözümü için iyi bir irade bulunmaktadır. Eğer bu komisyonlar petrol, bütçe ve 140. Madde sorununu çözebilirse, sorunların büyük bir bölümü sona erir. Böylece eski sorunlara geçilebilir ve çözüme kavuşturulabilir. Şimdi bütçe, petrol ve 140. Madde gibi acil konuların çözülmesi gerekir.

 

Bilindiği üzere bir süredir İsrail savaş uçakları, Irak’taki Haşdi Şabi üslerini bombalamakta. Acaba Irak’a ait bir gücü bombalamak Irak’ın egemenliğini düşürmek anlamına gelmiyor mu? Siz bu olayı nasıl değerlendiriyorsunuz?

 

Irak topraklarına dışarıdan yapılan herhangi bir bombardıman, bunun Kürdistan Bölgesi, Bağdat veya Basra’ya yapılması fark etmiyor, Irak’ın egemenliğinin düşürülmesi demek oluyor. Irak bağımsız ve Birleşmiş Milletler’e bağlı bir ülkedir. Bu yüzden diğer ülkeler gibi egemenliğinin korunması gerekir. ABD ve İran arasında çekişme ve anlaşazsızlıklar yaşanıyor. Irak’ın tutumu belli, bu sorunda bir taraf tutmayacaktır.

 

      Irak’ın komşu ülkelere yönelik bir saldırı alanı olmasına izin vermeyeceğiz

 

Irak, topraklarının hiçbir şekilde başka bir ülkeye saldırı için kullanılmasına izin vermeyecektir. Bu İran veya başka bir ülke olabilir. Bu Irak’ın siyasetidir. Biz de Irak’ın, İran ve komşu ülkelere saldırı amaçlı kullanılmasına izin vermeyeceğiz. Bu nedenle ülkeler arasında yaşanan sorunlarda taraf tutmayacağız ve herhangi bir taraftan Irak topraklarına gerçekleştirilecek olan bombardımanı yasa dışı bir olay olarak göreceğiz.

 

Tekrardan, hiçbir ülkenin muhalefetinin Irak topraklarına gelerek ülkesine saldırı yapmasını ve ülkesinin de bunu gerekçe göstererek Irak topraklarına saldırmasına izin vermeyeceğimizi söylüyorum. Irak, sorunların bir parçası yapılmamalı.

 

Haber: Ali Antar

Foto: Çoban Timur

Bir cevap yazın